Podróżowanie w sposób odpowiedzialny
Odwiedzając Sepilok w sposób odpowiedzialny: zasady, które chronią małpy człekokształtne
Dlaczego zachowanie dystansu i rezygnacja z dotykania w Sepilok to nie biurokracja — to jedyny sposób, by utrzymać prawdziwie dziką, wolną od chorób populację orangutanów.
Zobacz wycieczki do Sepilok na Viatorze ↗Dlaczego zasady dotyczące odległości istnieją
Orangutany należą do naszych najbliższych żyjących krewnych – dzielą z nami zdecydowaną większość ludzkiego DNA. I właśnie dlatego zasady obowiązujące w Sepilok mają znacznie większe znaczenie niż w typowym zoo. Ta genetyczna bliskość sprawia, że orangutany są również podatne na wiele ludzkich chorób – od zwykłego przeziębienia po poważniejsze infekcje dróg oddechowych – a nie mają one ani programu szczepień, ani medycznego zabezpieczenia, jakie przysługuje ludziom. Zasada, która może wydawać się przesadnie ostrożna – trzymaj się z tyłu, nie podchodź, nie zatrzymuj się w pobliżu wyraźnie chorego współzwiedzającego – istnieje, ponieważ epidemia zawleczona przez turystów mogłaby rozprzestrzenić się w populacji, której odbudowa zajęła dziesięciolecia.
Ryzyko chorób działa w obie strony
To nie tylko orangutany są zagrożone. Dzikie i półdzikie naczelne mogą przenosić patogeny zakaźne również na ludzi, dlatego w Sepilok odradza się karmienie, dotykanie czy zbliżanie się do jakiegokolwiek zwierzęcia, niezależnie od tego, jak bardzo wydaje się przyjazne. Ośrodki takie jak ten okresowo proszą odwiedzających, którzy źle się czują, o przełożenie wizyty lub noszenie maseczki w pobliżu stref obserwacyjnych, zwłaszcza w okresach wzmożonej uwagi na choroby układu oddechowego. Nie chodzi tu o traktowanie zwierząt jako delikatnych istot — to podstawowe zasady bezpieczeństwa biologicznego w obustronnej relacji między wysoce społecznymi małpami a tysiącami gości, którzy przewijają się tu każdego roku.
Nie dotykać, nie karmić, bez wyjątków.
Orangutany w Sepilok są dzikie lub półdzikie, a nie tresowane, a zasady zakazu dotykania i karmienia obowiązują nawet wtedy, gdy zwierzę podejdzie blisko drewnianego pomostu lub wydaje się zaciekawione turystami. Podawanie jedzenia – nawet owoców, które wyglądają nieszkodliwie – podważa starannie przemyślaną, celowo prostą dietę stosowaną przez opiekunów przy platformie i może sprawić, że zwierzęta zaczną kojarzyć ludzi z łatwym posiłkiem, co jest dokładnym przeciwieństwem tego, co program rehabilitacyjny stara się osiągnąć. Torby należy zostawiać w udostępnionych szafkach; orangutany są zręczne i szybkie, a pozostawiona bez opieki torba to realna pokusa, a nie tylko teoretyczne ryzyko.
Fotografia i zachowanie na promenadzie
Fotografowanie z lampą błyskową, głośne rozmowy oraz wszelkie próby nawoływania lub naśladowania orangutana są odradzane, ponieważ traktują dzikie spotkanie jak okazję do zdjęcia, a nie to, czym naprawdę jest. Pozostawanie na wyznaczonych drewnianych kładkach chroni zarówno leśne podłoże, jak i odwiedzających, gdyż teren jest nierówny i może być śliski po deszczu. Nic z tego nie umniejsza przeżycia – wręcz przeciwnie, spokojniejsze i bardziej cierpliwe podejście zwykle przynosi lepsze obserwacje i fotografie, ponieważ zwierzęta rzadziej spłoszą się, zanim zdążysz się im przyjrzeć.
Szersza perspektywa
Dochód z rezerwacji wycieczek i opłat za wstęp do Sepilok oraz okolicznych ośrodków przeznaczany jest na bieżące koszty opieki weterynaryjnej, ochronę lasów oraz wynagrodzenia dla personelu monitorującego populację zwierząt żyjących na wolności na obszarze tysięcy hektarów rezerwatu — praca ta nie kończy się, gdy ostatni turysta opuści teren na koniec dnia. Wybór ośrodków z prawdziwym mandatem rehabilitacyjnym, a nie atrakcji dzikiej przyrody opartych na bliskim kontakcie czy robieniu selfie, to jedna z najbardziej znaczących decyzji, jakie może podjąć podróżnik w regionie, gdzie popyt na „praktyczne" doświadczenia z dzikimi zwierzętami wciąż wyrządza realną szkodę zagrożonym gatunkom, takim jak orangutan i niedźwiedź malajski.